تاریخچه و گیاهشناسی:

پسته از خانواده پسته‌ایان (Anacardiaceae) است و به‌عنوان یکی از ارزشمندترین محصولات خشکباری جهان شناخته می‌شود؛ این محصول با میانگین تولید سالانه بیش از یک میلیون تن، سهم قابل‌توجهی از بازار جهانی آجیل را به خود اختصاص داده و در فهرست اصلی‌ترین خشکبار صادراتی در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، قرار دارد. ⁽¹⁾

شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهند که کاشت و بهره‌برداری از این گیاه از حدود 7 هزار سال پیش در فلات ایران رواج داشته است، به‌طوری‌که از ایران به سایر مناطق جهان گسترش یافته است. ⁽²⁾ درخت پسته گیاهی مقاوم به خشکی، با عمر طولانی و برگ‌های مرکب شانه‌ای است که در مناطق نیمه‌خشک رشد می‌کند و دارای گل‌های تک‌جنسی و دوپایه می‌باشد.⁽³⁾

در حال حاضر، پسته در کشورهایی چون ایران، ایالات متحده، ترکیه، سوریه، چین، ازبکستان، افغانستان، ایتالیا، یونان و اسپانیا به‌صورت تجاری کشت می‌شود. ایران یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پسته در دنیاست و بعد از ایالات متحده، رتبه ی دوم تولید جهانی را به خود اختصاص داده است .⁽⁴⁾ استان‌های کرمان، خراسان رضوی، یزد، سمنان و قزوین از مهم‌ترین مناطق تولید این محصول در کشور محسوب می‌شوند و استان کرمان، به‌ویژه شهرستان رفسنجان، به‌عنوان مهد اصلی تولید پسته در جهان شهرت دارد. ⁽⁴⁾

درخت پسته در شرایط آب و هوایی گرم و خشک با زمستان‌های سرد و تابستان‌های طولانی و گرم بهترین رشد را دارد. این گیاه به خاک‌های سبک و عمیق با زهکشی مناسب نیازمند است و نسبت به شوری خاک مقاومت نسبی دارد .⁽⁵⁾

گونه‌ی  Pistacia vera تنها گونه اقتصادی از بین حدود 10 گونه‌ی متعلق به جنس Pistacia است که میوه خوراکی تولید می‌کند. ⁽²⁾ تنوع ژنتیکی بالایی میان واریته‌های پسته وجود دارد و در ایران، ارقام معروفی همچون فندقی، اکبری، احمد آقایی و کله‌قوچی شناخته شده‌اند که هرکدام از نظر اندازه، طعم و مقاومت به شرایط محیطی، ویژگی‌های خاص خود را دارند . ⁽⁶⁾

از پسته در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی-بهداشتی ⁽⁷⁾به‌صورت خام، شور، بو داده یا در قالب فرآورده‌هایی نظیر خلال پسته، پودر پسته، روغن پسته و کره پسته استفاده می‌شود و در تهیه انواع بستنی، شکلات، کیک و شیرینی، دسرها، سوسیس‌های گیاهی و محصولات لبنی کاربرد دارد. پسته همچنین به‌عنوان طعم‌دهنده و عامل رنگ‌دهی طبیعی در غذاهای سنتی و مدرن مورد استفاده قرار می‌گیرد. ⁽⁸⁾